Het is na de val van het zoveelste kabinet Balkenende te gemakkelijk met een beschuldigende vinger te wijzen naar de politieke leiders van dit land. De schare betweters is al groot genoeg. Politiek is soms net voetbal. Het hele land (en met name wij journalisten) denken meer verstand van voetbal te hebben dan de bondscoach.

Maar de vraag is of dit inderdaad wel zo is. Het politieke spel is wellicht iets lastiger dan het vanaf de zijlijn lijkt. Daarbij komt dat door driftig op zoek te gaan naar de schuldigen, wij zouden zijn als de pot die... Juist, aan die zwartmakerij willen wij nu niet meedoen.

Het kabinet was nog maar half gevallen, of heel Nederland kon getuige zijn van het hardnekkige ‘Adam en Eva-syndroom': "Nee, niet ikke, maar hij is stout geweest." De beschuldigende vinger wees alle kanten op: naar Balkenende, naar Bos, naar Verhagen...De verwijten vlogen van links naar rechts. Maar hoe harder zij klonken, hoe duidelijker het algehele gebrek aan leiderschap. Van links én rechts!

Jim Collins deed een fantastisch onderzoek naar het verschil tussen goede en geweldige organisaties. Hét verschil blijkt te zitten in het type leider dat aan de top van de organisatie staat. In zijn boek Good to Great (2001) somt Collins enkele fascinerende eigenschappen op van wat hij ‘niveau 5-leiders'noemt.

Een van die eigenschappen, is dat deze leiders een goede raam/spiegelmentaliteit hebben. Bij successen staan zij voor het raam en wijzen naar de mensen om hen heen: zij hebben het mogelijk gemaakt. Maar - en daar zit het bijzondere! - bij falen kijken zij in de spiegel en vragen zij zich af wat zij zélf beter hadden kunnen doen.

Het tegenovergestelde zagen wij de afgelopen weken in Den Haag gebeuren. En, zo blijkt uit het collectieve vingerwijzen, niet alleen daar. Leiderschap begint bij zelfleiderschap. De reacties na de val van Balkenende IV én het onderzoek van Collins' smeken om enige zelfreflectie. Niveau 5-leiders hebben niet alleen een duidelijke visie, maar munten ook uit in nederigheid.   

Henk Jan Kamsteeg is eindredacteur van Leadership en trainer van Blanchard International.

Dit weblog verscheen eerder als commentaar in CV.Koers